Afşin A Santrali’ne eklenecek iki yeni ünite 500 kilogramı 1500 kilometrelik mesafe içinde olmak üzere, bölgede yılda 960 kilogram cıva birikimi yaratacak.

Kahramanmaraş’ta bulunan Afşin A Termik Santrali, bölgede yaşayanların sağlığına, doğaya ve gezegene büyük zararlar vermesine rağmen genişletilmek isteniyor.

Greenpeace Akdeniz’in Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi‘ne (CREA) yaptırdığı analize göre, Afşin A Santrali’ne eklenecek iki yeni ünite 1900 erken ölüme neden olacak; 500 kilogramı 1500 kilometrelik mesafe içinde olmak üzere, bölgede yılda 960 kilogram cıva birikimi yaratacak. Santralin salacağı PM (parçacık madde) kirliliği, Karadeniz Bölgesi’ne kadar yayılacak. Elbistan Sağlık Grup Başkanlığı’nın kayıtları, Afşin A Santrali’nin açılışını takiben bölgedeki kanser vakalarının sekiz kat arttığını ortaya koyuyor.

Bölgede yaşayan yurttaşlar ve Greenpeace Akdeniz, projenin iptalini talep ediyor.

Santralin insan sağlığına, gıdaya, doğaya ve gezegene etkilerine ilişkin araştırmalar da tablonun aciliyetini ve vehametini ortaya koyuyor.

1984 yılında hizmete giren Afşin A Santrali, bölgede erken ölümlere ve hastalıklara sebep olan hava kirliliğine yol açıyor, beslenme ve geçim kaynağı olan tarımsal üretimi zayıflatıyor, Ceyhan Havzası’nın can suyu olan Ceyhan Nehri’nin debisini düşürerek kaynağını kurutuyor.

Afşin A Santrali’nde halihazırda dört ünite bulunuyor. Greenpeace Akdeniz’in 2018 yılında yaptığı çalışma, iki aktif santral olan Afşin A ve Afşin B’nin 1984-2018 yıllarında 17 bin insanın erken ölümüne sebep olduğunu ortaya çıkarmıştı. Çalışmada, o dönemde planlanmakta olan yeni altı santralin, ekonomik ömürleri boyunca çalıştıkları takdirde bu sayının 32 bine kadar yükselebileceği belirtilmişti.

Santraller aynı zamanda bölgenin ortalama sıcaklığını artırarak iklim değişikliği yaratıyor. İki santralin üzerine kurulu olduğu Elbistan Ovası’nda, 1987 yılında ortalama sıcaklık 33 derece iken bu rakam 2010 yılında 38 dereceye yükseldi. Bu da tarımsal ürün yetişmesinde büyük kayıplara sebep oldu.

Havaya Zehir Saçıyor

Greenpeace Akdeniz’in 2020 yılında santrallerin etki sahasının içerisinde yaptığı hava kalitesi ölçümlerine göre, santraller adeta zehir saçıyor. Bir ay süren ölçümlerde hava kirliliği, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği seviyeden tam yedi kat daha kirli çıkmıştı.

Afşin A santrali yerel hareketlerin ve çevreci hareketlerin gösterdiği tepkiler sonucunda 2020 yılında çevre yatırımları tamamlanmadığı için aynı durumda olan 12 santralle birlikte kapatılmıştı. Ancak aynı yılın Haziran ayında iki ünitesi yeniden faaliyete başladı. Santral Türkiye’nin 2021’de imzalayarak yükümlülüklerini gerçekleştirmeyi vadettiği ettiği Paris Anlaşması, imzacı ülkelere sera gazı emisyonlarını azaltmasını öneriyor. Ancak Afşin A Termik Santrali’nde yapılacak yeni üniteler anlaşma kapsamında atılacak adımlarla çelişki oluşturuyor.

“Halk bu Santralleri İstemiyor”

Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu‘ndan İbrahim Yalçın, kömür santralleri yüzünden bölgedeki hayatın on yıllardır kendilerine zehir olduğunu anlatıyor: “Biz bu tesislerin bölgeye ne yaptığını ve bundan sonra da ne yapacağını çok iyi biliyoruz: Daha fazla kirlilik, daha fazla hastalık, daha fazla yoksulluk. Biz bu santralleri yaşam alanımızda istemiyoruz. Afşin A Santrali’nin genişletme projesinin de, planlanan diğer santrallerin da kalıcı olarak iptal edilmesini istiyoruz. Bunu yıllardır yetkililerden talep ediyoruz, temiz hava hakkımızı, yaşam hakkımızı artık ihlal etmeyin. Halk bu santralleri istemiyor, biz de bu yönde mücadelemize yorulmadan devam edeceğiz.”

“Proje Kalıcı Olarak İptal Edilmeli”

Greenpeace Akdeniz İklim ve Enerji Proje Sorumlusu Onur Akgül de kömürlü termik santrallerin Afşin – Elbistan bölgesinde sağlıklı yaşam şartlarını ortadan kaldırdığına dikkat çekiyor: “Bölgedeki kanser vakalarını sekiz kat artıran santrale eklenecek iki ünite, 1.900 kişinin erken ölüme neden olacak. Çocuklarda ve yetişkinlerde yaratacağı sağlık sorunlarının tedavisi için harcanacak para, kırılgan ülke bütçesi üzerindeki yükü artıracak. Bu proje, Türkiye’nin onayladığı Paris Anlaşması’na da taban tabana zıt. Karar vericilerden bu projenin kalıcı olarak iptalini, göz göre göre girilen bu tehlikeli ve ters yoldan bir an önce dönülmesini talep ediyoruz.”

Kanserin En Önemli Sebebi Termik Santraller

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2013 yılında kirli havayı en önemli kanser yapıcı nedenler listesine aldığına vurgu yapan Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan halk sağlığı uzmanı Prof. Ali Osman Karababa ise hava kirliliğine neden olan en önemli etkenlerin başında kömürlü termik santrallerin geldiğine değiniyor: “Santrale eklenmesi planlanan iki üniteden kaynaklanacak emisyonların varsayılan 30 yıllık işletim ömrü boyunca oluşacak hava kirliliğinin yerel nüfusun sağlığı üzerindeki kümülatif zararının yaklaşık 1.900 erken ölüm, 527 düşük doğum ağırlıklı bebek, hasta geçirilen 2,5 milyon gün, 292 bin işgünü kaybı olacağı tahmin edilmektedir.”

Afşin-Elbistan Avrupa’nın En Kirlisi

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) Başanalisti Lauri Myllyvirta, Afşin – Elbistan linyit kömürü santralleri bölgesinin, Türkiye ve Avrupa’daki en yüksek sanayi kirliliği kaynakları arasında olduğuna dikkat çekiyor: “Bölgede linyit yakımının artırılması planı, halk sağlığında uzun dönemli etkilere ve yine uzun dönemli cıva ve diğer ağır metal emisyonlarına neden olacak. Bu etkiler henüz analiz edilememiş ve haklarında yeterli yasal düzenlemeler yapılmamış durumda.”

Kaynak: Greenpeace, İklim Haber