Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Kömür 2024 başlıklı raporunun yıl ortası güncellemesi, kömür talebi, üretimi ve ticareti özelinde önemli bulgular sunuyor.
Talep: Dünyanın en büyük iki kömür tüketicisi Çin (%6 artış) ve Hindistan’daki (%9,2 artış) güçlü talep artışına bağlı olarak küresel kömür talebinin 2023 yılında %2,6 büyümeyle tüm zamanların en yüksek seviyesine (8,7 milyar ton) ulaşıyor.
- Neden? Bu artışta, elektrik talebindeki keskin büyüme ve hidroelektrikten elektrik üretimindeki düşüşün etkili olduğu belirtiliyor.
- 2024 ve 2025 yılı tahminleri: Küresel kömür talebinin 2024 yılı boyunca genel olarak yatay seyretmesi, 2025 yılında ise çok büyük bir değişiklik göstermeden 8,7 milyar ton civarında kalması beklenmektedir.
Çin ve Hindistan’daki talep artışı, Avrupa Birliği (AB) ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) düşüşlerle dengeleniyor. Avrupa Birliği’nde (AB) kömürden elektrik üretimi 2023’te %25 azalırken; bölgedeki kömür talebi 2000’li yılların sonunda başlayan düşüş eğilimini sürdürüyor. ABD’de bu oran %17,3 olarak kaydediliyor.
Rapora göre kömür tüketimi hem elektrik üretiminde hem de demir-çelik endüstrisinin en büyük tüketici olduğu sanayi sektörlerinde artıyor. Kömür, küresel elektrik üretiminde en büyük kaynak olmaya devam ediyor.
Arz: Küresel kömür üretimi, 2023 yılında, tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 8,9 milyar tona ulaşıyor. Küresel üretimin %70’ini oluşturan en büyük üç kömür üreticisinin üretimi önemli ölçüde artırdığı görülüyor: Çin (%3,4), Hindistan (%12) ve Endonezya (%13).
- Ayrıntılar? Çin, enerji güvenliğini sağlamak ve fiyat dalgalanmalarını azaltmak için kömür üretimini arttırıyor. Hindistan’da da enerji güvenliği yüksek bir öncelik olarak öne çıkarken; Endonezya’nın üretimi, artan iç ihtiyaca rağmen, ihracat odaklı bir biçimde gelişiyor.
- Tahminler: IEA’nın 2024’ün ilk yarısına ilişkin analizi, küresel kömür üretiminde yıllık bazda %0,7’lik hafif bir düşüş olduğunu ve bu düşüşün büyük ölçüde %1,7’lik bir düşüş kaydeden Çin’den kaynaklandığını gösteriyor. Aynı dönem ABD’de kömür üretiminin %17 azalması ve Avrupa’da ise kömür üretiminin düşüş trendini sürdürmesi bekleniyor.
Ticaret: İki önemli ithalat bölgesi olan Avrupa ve Kuzeydoğu Asya’daki (Japonya, Kore ve Çin Taipei) yaklaşık 50 Mt’luk düşüş, 2023 yılında Hindistan, Güneydoğu Asya ve Çin’deki artışla dengeleniyor. Çin’in ithalatı, önceki rekoru 140 Mt veya %40 oranında aşarak 480 Mt ile benzeri görülmemiş seviyelere ulaşıyor. Küresel uluslararası kömür ticaret hacmi, ilk kez 1,5 milyar tonu aşarak 2019’un en yüksek seviyesine, deniz yoluyla yapılan kömür ticareti de 1,38 milyar ton ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşıyor.
2024 yılı dâhilinde Avrupa ve Kuzeydoğu Asya’daki zayıf kömür talebinin, kömür ithalatının azalmasına neden olacağı belirtiliyor. Japonya, Kore, Almanya ve AB’deki diğer ülkelerde kömür ithalatının, özellikle de termal kömürün azalması bekleniyor. Analizler, 2024’teki ticaret hacimlerinin 2023 hacimlerini marjinal olarak aşacağını ve yeni bir rekora ulaşacağını gösteriyor.
