2,4 milyar insan iklim değişikliği nedeniyle yılda en az iki hafta daha tehlikeli derecede sıcak geceler yaşayarak uyku kaybı ve sağlık sorunları yaşadı
Kömür, petrol ve doğal gazın yakılmasıyla ortaya çıkan iklim değişikliği, küresel ölçekte milyarlarca insan için gece sıcaklıklarının artmasına yol açarken, uzmanlar aşırı sıcaklar ve uyku bozuklukları nedeniyle halk sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşabileceği uyarısında bulunuyor
Climate Central tarafından yapılan yeni bir analize göre, iklim değişikliği dünya genelinde gece ısınmasında tehlikeli bir artışa yol açıyor. Yılda yaklaşık 2,4 milyar insan, iklim değişikliği nedeniyle minimum sıcaklıkların 25°C’nin üzerinde olduğu en az iki hafta daha yaşıyor. Giderek daha fazla gecenin konforlu ve güvenli sıcaklıkların üzerine çıkmasıyla birlikte, sağlık uzmanları iklim kaynaklı uyku yoksunluğu, akut ve kronik hastalıklar ve ruh sağlığı sorunları salgını konusunda uyarıda bulunuyor.
Kömür, petrol ve gaz gibi fosil yakıtların yakılması ve ormanların kesilmesi sonucu ortaya çıkan iklim değişikliği nedeniyle dünya ısındıkça gece sıcaklıkları gündüz sıcaklıklarından daha da hızlı arttı.
Kanıtlar, 25°C ve 20°C’nin, hatta 18°C’nin üzerindeki gecelerin uyku ve sağlığı olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor (1). Climate Central, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bu sıcak geceleri nasıl artırdığını ve 2014-2023 yılları arasında her yıl kaç kişinin etkilendiğini analiz etti (2). Analiz sonucunda ortalama olarak;
-
Yılda yaklaşık 2,4 milyar insan, iklim değişikliği nedeniyle en az 2 hafta daha 25°C’nin üzerinde gece yaşıyor.
-
1,3 milyardan fazla insan, iklim değişikliği nedeniyle gece sıcaklıklarının 20°C’yi aştığı yılda en az 2 hafta daha yaşadı.
Yüksek gece sıcaklıkları, vücudun soğumasını ve gündüz sıcağından kurtulmasını engellediği için özellikle tehlikelidir. Bu durum felç, diğer kardiyovasküler rahatsızlıklar ve ölüm riskini artırır (3). Sıcak geceler aynı zamanda dünya genelinde uyku kalitesini ve süresini de düşürür; bu da fiziksel ve zihinsel sağlık, bilişsel işlevsellik ve çocukların beyin gelişimi ve öğrenmesi üzerinde çok çeşitli olumsuz etkilere sahiptir. Kısa ve kalitesiz uyku aynı zamanda beklenen yaşam süresini kısaltabilir ve kaza ve yaralanma risklerini artırabilir.
Sıcak geceler, bebekler, yaşlılar ve hamile kadınlar da dahil olmak üzere daha hassas gruplar üzerinde orantısız etkilere sahiptir. Yüksek gece sıcaklıklarının etkileri ülkeler arasında ve içinde de farklılık gösterirken kısmen konut kalitesi ve klimaya erişimdeki farklılıklar nedeniyle düşük gelirli nüfus orantısız bir şekilde etkileniyor. Sıcak gecelerin etkileri, kentsel alanlarda çevrelerine kıyasla önemli ölçüde daha yüksek sıcaklıklara yol açabilen ısı adası etkileri nedeniyle şehirlerde daha da kötüleşebilir.
Bu analizde binaların içinden ziyade dışarıda ölçülen sıcaklıklar kullanılıyor. Dışarıdaki 20°C veya 25°C’lik bir sıcaklık, aşırı ısınmaya daha yatkın konut tipleri, havalandırma eksikliği ve sıkışmış ısı gibi bir dizi faktör nedeniyle insanların evlerinde daha da sıcak hissedilebilir (4).
Barınma imkanı olmayanlar, ülke içinde yerinden edilmiş insanlar, mülteci kamplarında ve çatışma bölgelerinde yaşayanlar için geceleri iklimin neden olduğu aşırı sıcaklar, zaten güvencesiz ve tehlikeli olan yaşam koşullarını daha da kötüleştiriyor, pek çok kişi derme çatma çadırlarda veya ısıyı hapseden yapılarda uyuyor.
Bu bulgular, başta fosil yakıtların neden olduğu iklim değişikliğinin daha aşırı ve daha olası hale getirdiği, dünya çapında devam eden rekor kıran sıcak hava dalgalarının arka planında ortaya çıkıyor. Haziran 2024, küresel sıcaklıkların 1850 yılına göre 1,5°C daha yüksek olduğu on bir ayın ardından, sanayi öncesi seviyelerin 1,6°C üzerine çıkarak üst üste en sıcak on üçüncü ay olarak kayıtlara geçti. Temmuz ayında bir hafta içinde iki kez rekor kırılarak 120.000 yılı aşkın bir süredir dünyanın en sıcak günü yaşandı.
Climate Central İklim Etkileri Araştırma Görevlisi Michelle Young şunları söyledi:
“Analizimiz, Endonezya’dan Irak’a ve İtalya’ya, iklim değişikliğinin gece sıcaklıklarının artmasına yol açtığını ve son on yılda iklim değişikliği nedeniyle 2,4 milyar insanın yılda en az 2 hafta daha 25°C’nin üzerinde geceler yaşadığını gösteriyor.
Bu bulgular, iklimin neden olduğu gece sıcağı, uyku yoksunluğu ve beraberinde gelen fiziksel ve ruhsal sağlık etkileri nedeniyle bozulan pek çok yaşamla birlikte, ısınan bir dünyanın insan üzerindeki etkilerini bir kez daha hatırlatıyor.
2024 yılının kayıtlara geçen en sıcak yıl olacağı düşünüldüğünde, küresel sıcaklıkların daha da artmasını önlemek için petrol, kömür ve gaz gibi fosil yakıtların yakılmasını durdurmak ve ormanları korumak hiç bu kadar önemli olmamıştı.”
Aşağıda, gece sıcağının fiziksel etkilerine ilişkin tıp ve sağlık uzmanlarının yanı sıra iklim değişikliğinin uykuyu nasıl etkilediğine ilişkin uzmanlardan bazı ek alıntılar yer alıyor.
