 : Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM)Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2053’te Net Sıfıra Doğru” raporu, Türkiye’nin Paris Anlaşması çerçevesinde 2053 net sıfır hedefine ulaşması için izlemesi gereken emisyon azaltım patikalarını ve politika setlerini ortaya koyuyor. |
| Kapsam2021 yılında Paris Anlaşması’na taraf olan Türkiye, 2030 yılına yönelik NDC’sinde %41 azaltım hedefi belirlemiş olsa da bu hedef uzun vadeli net sıfır hedefiyle tam uyumlu değil. Rapor, yeni NDC’nin ve 2053 yılına uzanan Uzun Dönemli Strateji’nin bilimsel bir zemine oturması için, tüm sektörleri (elektrik, sanayi, binalar, ulaştırma, tarım, atık) kapsayan modelleme çalışması yürütüyor ve iki senaryo sunuyor: i) Mevcut eğilimlerin sürdüğü Referans Senaryo ve ii) İddialı iklim politikalarının hayata geçirildiği Net Sıfır Senaryosu. |
| MetodolojiRapor, Türkiye’nin sera gazı emisyonlarını ulusal karbon bütçeleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendiriyor. Karbon bütçesi hesaplama yöntemi, İPM’nin 2021 yılında yayımladığı Karbonsuzlaşma Yol Haritası’nda geliştirilen metodolojiye dayanıyor ve güncel verilerle uyarlanmış. Küresel karbon bütçesi, IPCC’nin Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6) verileri kullanılarak, 2020–2023 arasında gerçekleşen emisyonlar da hesaba katılarak güncellenmiş. Türkiye’nin küresel karbon bütçesinden alacağı pay Paris Equity Check (PEC) çerçevesinde, Kümülatif Kişi Başına Eşitlik (CPC) yaklaşımıyla hesaplanıyor. Bu yöntem, tarihsel sorumluluğu görece düşük ve kalkınma hakkı yüksek ülkeler için daha adil bir paylaşım sağlıyor. |
| Temel BulgularRaporda, 2023 sonrası için iklimin %50 olasılıkla 1,5 °C ile sınırlandırılabilmesi için kalan karbon bütçesi 370,8 GtCO₂ olarak hesaplanıyor. Aynı olasılık düzeyinde 1,7 °C için 720,8 GtCO₂, 2,0 °C için ise 1.220,8 GtCO₂ karbon bütçesi bulunuyor.Hesaplamaya göre Türkiye’nin 1,5 °C hedefiyle uyumlu karbon bütçesi, küresel toplamın %1,37’sine denk geliyor. Bu oran, Türkiye’nin güncel emisyon payı olan yaklaşık %1,2’nin biraz üzerinde ve 5,08 GtCO₂’lik ulusal bir bütçe anlamına geliyor. Bu bütçe, projede sektörler arasında baz senaryodaki kümülatif emisyon projeksiyonlarına göre dağıtılıyor. Böylece, Türkiye’nin 1,5 °C, 1,7 °C ve 2 °C hedefleriyle uyumlu karbon bütçesinin sektörel dağılımı belirleniyor. |
 |
| Sektörlerin Karbonsuzlaşma PatikalarıSanayi: Elektrifikasyon ve proses dönüşümleriyle 2053 yılına kadar emisyonlar 2025 yılına göre %44 azalırken 69,7 MtCO₂e artık emisyon kalıyor.Binalar: 2045 yılına kadar ısınmada fosil yakıtlar tamamen bırakılarak ve Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar (NSEB) standartları yaygınlaştırılarak emisyonlar sıfırlanıyor ve 1,5 °C uyumlu emisyon bütçesi yakalanıyor.Ulaştırma: Demiryolu payı ve elektrifikasyon artışıyla 2053 yılında emisyonlar 2025 yılına göre %70 azalıyor, enerji talebi önemli ölçüde düşüyor.Tarım ve hayvancılık: Biyogaz, yem katkısı ve elektrifikasyon önlemleriyle kümülatif 100 MtCO₂e emisyon azaltımı sağlanıyor.Elektrik: 2036 yılına kadar kömürden aşamalı çıkış ve hızlı yenilenebilir kapasite artışıyla üretimin %73’ü yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor ve emisyonlar %84 düşüyor. |
| Raporun Ana Politika ÖnerileriErken tepe yılı korumak: 2021 yılının emisyonlarda kalıcı tepe yılı olması sağlanmalı.Kömürden çıkışı hızlandırmak: 2036 yılına kadar kademeli kömür çıkışı ve yılda 10 GW yenilenebilir enerji kurulumu hedeflenmeli.Elektrifikasyonu artırmak: Binalarda fosil yakıtları terk ederek elektrifikasyonu ve enerji verimliliğini yaygınlaştırmak.Ulaştırmada dönüşüm: Elektrikli araç ve demiryolu payını hızla artırmak, hidrojen teknolojilerine yatırım yapmak.Tarımda metan ve N₂O azaltımı: Yem katkıları, biyogaz ve toprak yönetimi ile emisyonları düşürmek.Karbon bütçesi uyumu: Yeni NDC’nin 1,5 °C hedefiyle tam uyumu için daha iddialı azaltım hedeflerinin belirlenmesi. |
Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2053’te Net Sıfıra Doğru
You May Also Like
BM, El Niño’nun yakında geri döneceği konusunda uyardı.
Nisansu Tablacı3 Haziran 2026
Enerji Dönüşüm Finansmanının Küresel Manzarası 2025 Raporu
Nisansu Tablacı31 Aralık 2025
