BM Genel Kurulu, iklim etkilerinin yoğunlaştığı, jeopolitik gerginliklerin ve seçim belirsizliğinin arttığı bir yılın ardından bu yıl New York’ta gerçekleşiyor. Temmuz ayının başlarında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2024’ün kayıtlara geçen en sıcak yıl olma ihtimali nedeniyle aşırı sıcaklarla mücadele için acil eylem çağrısında bulundu.
BM Genel Kurulu (UNGA), COP29 öncesinde liderlerin ülkelerinin önceliklerini açıklamak üzere kürsüye çıktıkları önemli bir diplomatik an. İklim gündemine hakim olan konular arasında yeni bir iklim finansmanı hedefi (NCQG) üzerinde anlaşma, Şubat 2025’te yapılması gereken bir sonraki Ulusal KAtkı Beyanları (NDC’ler) turu ve Azerbaycan’ın COP29 Dönem Başkanlığı liderliğinin güvenilirliği yer alıyor. Arka planda, iki adayın iklim eylemi ve çok taraflı angajman konusunda büyük ölçüde farklı önceliklere sahip olduğu ABD başkanlık seçimleri (5 Kasım) yer alıyor.
BM Genel Kurulu tarihleri
20: Gençlik İklim grevi
22-23: Geleceğin Zirvesi
23-24: Küresel Yenilenebilir Enerji Birliği Zirvesi
24-26: Genel tartışma (Liderlerin konuşmaları)
26: COP Başkanlıkları Troyka toplantısı
22-29: New York İklim Haftası
İzlenecek konular
Finans
COP29’da bir iklim finansmanı anlaşmasına varılması gerekiyor ancak kilit konular takılıp kalmış durumda. Miktar (yeni hedefin miktarı) ve donör tabanı konusundaki anlaşmazlıklar göz önüne alındığında, BM Genel Kurulu’nun oturum aralarında yapılacak ikili görüşmeler Bakü’den önce ilerleme kaydedilmesi açısından kritik önem taşıyor. Tahminlere göre Paris Anlaşması’nın hayata geçirilmesi için gelişmekte olan ülkelerin (Çin hariç) uluslararası kaynaklardan 1 trilyon dolara ihtiyacı var. Gelişmekte olan ve iklime duyarlı ülkeler, finansmanın, borç ve borçlanma maliyetinin gerçeklerini kabul eden hibe ve imtiyazlı fonlardan oluşması çağrısında bulunuyor. Başta G7 liderleri olmak üzere gelişmiş ülkelerden, bir finansman anlaşmasına varma konusundaki kararlılıklarını göstermelerini isteyeceklerdir.
COP28’de ülkeler fosil yakıtlardan ‘uzaklaşmayı’, yenilenebilir enerjiyi üç katına çıkarmayı ve enerji verimliliğini iki katına çıkarmayı kabul etti. Bu taahhütleri ne kadar güçlü bir şekilde uyguladıkları, yaklaşan NDC’lerine yansıyacaktır. Bu konuda izlenmesi gereken bazı kilit ülke konuşmaları Brezilya, Kolombiya, Meksika, Güney Afrika ve Avustralya olarak öne çıkıyor. Ayrıca, Azerbaycan, BAE ve Brezilya (COP Başkanlıkları Troykası) NDC’ler konusunda ilk hareket edenler olacaklarını söylediler. Troyka’nın 26 Eylül’de BM Genel Kurulu’nda yapacağı toplantıda bu ülkeler ana hedeflerini açıklayabilirler. Azerbaycan’ın kendi enerji karışımı onu dünyanın en büyük 28. petrol ve gaz üreticisi yapıyor.
Azerbaycan
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, artan insan hakları ihlalleri ve ülkesinin bir yıl önce Dağlık Karabağ’a yaptığı askeri müdahalenin yansımalarına rağmen ülkesinin Bakü COP’unu ‘barış için COP’ olarak tanıttığı yönündeki eleştirilerin ortasında New York’a geliyor. Azerbaycan, fosil yakıt üreten ülkelerin iklim finansmanına katkıda bulunmaları için gönüllü 1 milyar dolarlık bir fon da dahil olmak üzere yaklaşık 14 girişimi destekliyor, ancak ihtiyaç duyulan nakdin sağlanmasının gündemin üst sıralarında kalmasını sağlamak için hangi taktikleri uygulayacakları belli değil.
BMGK brifingleri, etkinlikler, raporlar
-
16 Eylül We Mean Business raporu: Hükümetler NDC’leri aracılığıyla özel sektör yatırımlarını nasıl teşvik edebilir, Ambargolu kopya burada.
-
16 Eylül: LinkedIn’de NDC Web Semineri. Ayrıntılar burada.
-
17 Eylül Çevrimiçi medya brifingi (Sadece gazeteciler) NDC’ler, finans ve Azerbaycan’ı kapsayan UNGA önizlemesi. (davetiye için martina.ghisolfi@gsccnetwork.
org ile iletişime geçin). -
17 Eylül: WRI web semineri -İklim ve Biyoçeşitlilikte Yaklaşan Önemli Kilometre Taşları, daha fazla bilgi burada.
-
Eylül 18: İklim değişikliği nedeniyle sağlığı tehdit eden sıcaklıklara küresel düzeyde maruz kalınmasına ilişkin Climate Central raporu.
-
22 Eylül: COP 29: Son Durum ve Belém’e Giden Yol (etkinlik detayları)
-
22 Eylül: Barbados Başbakanı Mia Mottley, Şili Devlet Başkanı Gabriel Boric, Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro ile iklim finansmanı ve Latin Amerika liderleri etkinliği, daha fazla bilgi burada.
-
23 Eylül: AOSIS / LDC basın toplantısı: (iletişim ruchi.patel@gsccnetwork.org)
-
23 Eylül: İklim finansmanı sağlama ve sürdürülebilir büyümeye güç verme zamanı, Ana Toni (etkinlik detayları)
-
24 Eylül: PSIDS hükümetleriyle (Vanuatu, Tuvalu, RMI, Solomon Adası) birlikte SOTF’un sonuçlarını yorumlamak üzere bir BM basın toplantısı. (İletişim nathalia@fossilfueltreaty.org)
-
24 Eylül: UNFCCC Yöneticisi Simon Stiell’in konuşmasıyla Mission 2025 etkinliği.
-
27 Eylül: Fosil Yakıtlardan Çıkış Festivali 2024
Uzman Görüşleri
Germanwatch Geleceğe Dönük Finans Başkanı David Ryfisch:
“Taraflar yeni iklim finansmanı hedefi üzerinde bir anlaşmaya varma yolundan çok uzaktalar. İklim etkileri her geçen gün artarken başarısızlık bir seçenek değildir. COP29 Dönem Başkanlığı, BM Genel Kurulu’nu bazı çıkmazları aşmak ve siyasi düzeyde ortak bir zemin bulmak için bir fırsat olarak kullanmalıdır. Yeni iklim finansmanı hedefi günümüzün gerçeklerini yansıtmalı ve gelişmekte olan ülkeler geçiş sürecinde desteklenmelidir. Bunu yapabilecek ekonomik kapasiteye ve iklim değişikliği konusunda tarihi sorumluluğa sahip tüm ülkeler mazeret ileri sürmeksizin hedefe katkıda bulunmalıdır.”
Oil Change International Küresel Politika sorumlusu Romain Ioulalen:
“Ülkeler COP28’de fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmayı kabul ettiler ve fosil yakıtların adil bir şekilde ortadan kaldırılması için adil finansman gerekiyor. Bu dönüm noktası niteliğindeki enerji anlaşmasını hayata geçirmek için bir sonraki adım, zengin ülkelerin COP29’da hibe ve hibeye eşdeğer finansman olarak yılda en az 1 trilyon dolarlık yeni bir iklim finansmanı hedefini kabul etmeleridir. Zengin ülkelerin adil şartlarda kendi paylarına düşeni ödemeleri için mevcut kamu parası sıkıntısı yoktur. Bu finansmanın kilidini açmak, ülkelerin önümüzdeki yıl güçlü ulusal iklim planları sunmalarına yardımcı olacak ve ölümcül sıcaklık sınırlarının aşılmasını önlemek için son bir şans olacaktır. COP Troykası, en azından yeni fosil yakıt genişlemesini derhal sona erdirmesi gereken 1.5°C uyumlu NDC’lerle örnek teşkil etme sözü verdi. Liderler New York’ta boy gösterirken fosil yakıtların kullanımdan kaldırılmasına ilişkin planları merakla bekliyor olacağız.”
Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü (OIES) Kıdemli Araştırma Görevlisi Gulmira Rzayeva:
COP29’a ev sahipliği yapan Azerbaycan, Kasım ayında Bakü’de yapılacak kritik BM iklim görüşmeleri öncesinde liderlere iklim konusundaki kararlılıklarını arttırmaları için baskı yapmak amacıyla New York’a gelmelidir. Azerbaycan örnek teşkil etme fırsatına sahiptir. Büyük bir fosil yakıt ihracatçısı olarak, kendi temiz enerjiye geçişini hızlandıran sağlam ve ileriye dönük bir NDC sunmak için çalışabilir. Kapsayıcı ve etkin bir süreci benimseyerek ve cesur adımlar atarak Azerbaycan gerçek bir liderlik sergileyebilir.”
